Choć oficjalny wskaźnik bezrobocia spadł w kraju do około 5.5%, ekonomiści obliczają, że prawdziwy wskaźnik jest dwa razy większy. Wielu osobom zasiłek dla bezrobotnych się skończył, przestali szukać pracy, albo pracują w niepełnym wymiarze czasu. Jeżeli i ty masz kłopoty w wyniku których uginasz się pod brzemieniem długów, ten artykuł jest dla ciebie.

Za co płacić najpierw

Płać za rzeczy niezbędne dla swojej rodziny: żywność czy lekarstwa mają bezwzględne pierwszeństwo. Nawiasem mówiąc, żywność w USA jest stosunkowo tania i niewiele da się oszczędzić skąpiąc sobie na niej. Wyjątkiem oczywiście są posiłki w restauracjach, które nawet brane na wynos, są luksusem.

Płać rachunki związane z domem lub mieszkaniem, bo jeżeli je zaniedbasz, to możesz stracić dach nad głową.

Pożyczka na dom. Bank wybaczy jedno czy dwa opóźnienia, ale może rozpocząć procedurę przejęcia domu (foreclosure), jeżeli będziesz zalegać z dwiema czy trzema ratami. Poproś bank, żeby pozwolił ci płacić tylko odsetki (interest only) przez 3 do 6 miesięcy. Jeżeli od czasu zaciągnięcia hipotecznego kredytu spadły stopy procentowe, to poproś bank o modyfikację pożyczki (loan modification).

Czynsz. Właściciel domu może ci wybaczyć kilka niedługich opóźnień, lecz w razie notorycznych zaległości poda cię do sądu o eksmisję.

Rachunki za prąd, gaz i telefon (utility bills) można odłożyć na co najwyżej dwa miesiące. Po dwóch, trzech miesiącach firma użyteczności publicznej przestaje świadczyć usługi. Poproś o tzw. extended payment plan. Uwaga: w niektórych rejonach nie wolno elektrowni odciąć dostawy prądu. Znaj swoje prawa!

Płać raty za samochód, jeżeli jest on niezbędny do dojazdów do pracy. Spłacaj sumiennie pożyczkę samochodową (albo za leasing), bo stracisz pojazd. Niektórzy pożyczkodawcy mogą odebrać (repossess) auto nawet wskutek jednej zaległej raty. Nie zaniedbuj płacenia za ubezpieczenie samochodowe. Jeżeli pozwolisz, by polisa ci wygasła, to w stanach, gdzie ubezpieczenie jest obowiązkowe, władze stanowe automatycznie anulują ci rejestrację samochodu.

Zdarzyć się może, że bank, w którym spłacasz pożyczkę samochodową, może wykupić polisę za ciebie. Polisa taka będzie chronić auto od kradzieży i kolizji, ale nie ochroni adekwatnie ciebie od odpowiedzialności cywilnej. Za polisę tę wykupioną przez bank, być może znacznie mniej korzystną, i tak sam zapłacisz. Będąc w finansowych tarapatach zadzwoń do swojego agenta. Niektóre firmy pozwalają na miesięczną zwłokę.

Płatności, które mogą poczekać
Spłaty niezabezpieczonych długów (unsecured loans) mogą poczekać nieco dłużej, ale uważaj, żeby nie popsuć sobie historii kredytowej. Przykładem są pożyczki osobiste (personal loan, zwane też signature loan), rachunki u lekarza, prawnika, konta kredytowe w sklepach. Jeżeli nie zadeklarowałeś za dług żadnego zastawu, to na krótką metę wierzyciele niewiele mogą ci zrobić. Nie dopuść jednak, by zgłosili cię do biura kredytowego. Masz finansowe kłopoty – porozmawiaj z nimi szczerze. W przypadku niewielkich kwot, wielu nawet nie pofatyguje się agresywnie ściągać należności.

Rachunki za karty kredytowe. W nieskończoność możesz płacić minimalne raty, podane na rachunkach. Pamiętaj tylko, że w ten sposób pożyczkę będziesz spłacał kilkadziesiąt lat! Jeżeli nie możesz podołać nawet minimalnym ratom, to pamiętaj, że za opóźnienia w płatnościach bank może podnieść ci oprocentowanie na kartach kredytowych, co podniesie miesięczne spłaty. Do tego, bank zgłosi spóźnione płatności do biura kredytowego, co popsuje ci punktację kredytową (credit score) i spowoduje kolejne komplikacje. Dołóż więc starań, żeby nie mieć opóźnień w płatnościach!

Podatki federalne. Jeśli chodzi o opóźnienie w podatkach, to przyjmij do wiadomości, że grożą ci dwie kary: za spóźnione rozliczenie i spóźnione zapłacenie podatków. Uregulowanie podatków federalnych możesz odwlekać dosyć długo, ale to kosztuje 0.5 procenta miesięcznie od zaległej kwoty za każdy miesiąc, maksymalnie 25 procent, do tego oprocentowanie i ewentualne inne kary. Z amerykańskim urzędem podatkowym (IRS) nie ma żartów. Rada: Rozlicz się na czas, nawet jeżeli nie możesz posłać pełnej należności, w przeciwnym razie kary za nierozliczenie się są jeszcze wyższe: 5 procent miesięcznie, maksymalnie 25 procent od zaległej kwoty. Nie zaniżaj należności sztucznie, bo możesz zapłacić 10 procent kary (substantial understatement penalty).

Uwaga: Uzyskanie przedłużenia terminu płatności (extension) nie zwalnia cię od zapłacenia podatków!

Rachunki za opiekę medyczną, tak jak inne długi bez zabezpieczenia mają niski priorytet i dają się odłożyć na później. W przypadku poważnego opóźnienia w płatnościach szpital może odwołać się do pomocy collection agency lub pozwać cię do sądu. Rada: Przedstaw problem w billing department szpitala, poproś o wyrozumiałość przez kilka miesięcy lub rozłożenie długu na mniejsze raty. Szpitale bywają cierpliwe, bo wielu nieubezpieczonych pacjentów popada w finansowe tarapaty.
Pożyczki studenckie mogą być na dole twojej listy priorytetów, jeżeli o to zadbasz. Rada: Strata pracy może kwalifikować cię do całkowitego odroczenia płatności nawet do trzech lat. Negocjuj z pożyczkodawcą.

Czesne w szkole. Wskutek zmiany sytuacji finansowej rodziny, ty czy twoje dziecko może zakwalifikować się do dodatkowej pomocy finansowej. Rada: Porozmawiaj szczerze z urzędnikiem do spraw pomocy finansowej (financial aid officer). Prywatne szkoły są elastyczne w tym względzie.
Prywatne pożyczki. Ich niespłacenie ma najmniejsze konsekwencje. Krewny czy kolega może się obrazić, ale nie może ci zabrudzić historii kredytowej. Proś o cierpliwość.

Za tydzień pomówimy, skąd wziąć pieniądze w potrzebie, jak uporządkować swój budżet, oraz jak zapobiec finansowym kłopotom.